میز معدن و فولاد با اجرای زهرا مجتهد
مسعود رازفر، کارشناس ارشد معدن سنگآهن و فولاد، در گفتوگو با «میز معدن و فولاد» فردای اقتصاد گفت مشکل امروز زنجیره فولاد فقط کمبود خوراک نیست؛ بلکه ترکیبی از ضعف اکتشاف، کمتوجهی به سرمایهگذاری، قیمتگذاری نامتوازن و محدودیتهای صادراتی است که کار را برای کل زنجیره سخت کرده است.
تامین خوراک برای زنجیره ارزش فولاد در سالهای اخیر از یک چالش عملیاتی به یک مساله راهبردی تبدیل شده است؛ مسالهای که به گفته مسعود رازفر، ریشه آن را باید در کمبود اکتشاف، فرسودگی زیرساختها، نبود سرمایهگذاری پایدار و ضعف در سیاستگذاری جستوجو کرد.
رازفر با اشاره به کاهش سرانه مصرف ظاهری فولاد در کشور گفت: برآوردهای غیررسمی نشان میدهد مصرف سرانه فولاد ایران به زیر ۲۰۰ کیلوگرم رسیده؛ رقمی که از کندی ساختوساز و کاهش فعالیتهای توسعهای حکایت دارد. او افزود: «وقتی مصرف داخلی پایینتر از ظرفیت اسمی تولید است، تصور میشود مشکل خاصی وجود ندارد، اما در واقع ناترازی زنجیره از بالادست خودش را نشان میدهد».
این کارشناس معدن تاکید کرد که بخش معدن، بهویژه در حوزه سنگآهن، با دو مانع جدی روبهرو است: نخست، اکتشاف ناقص و ناکافی ذخایر و دوم، نبود سرمایهگذاری مؤثر در این بخش. به گفته او، اکتشاف در معدن بدون سرمایه و تکنولوژی روز ممکن نیست و در شرایط فعلی، نه بخش خصوصی انگیزه کافی برای ورود دارد و نه بخش دولتی توان لازم را.
رازفر در ادامه به سازوکار سرمایهگذاری در معدن اشاره کرد و گفت: برخلاف بسیاری از کسبوکارها، ورود به معدن پیش از هر چیز نیازمند اکتشاف است؛ مرحلهای پرهزینه، زمانبر و پرریسک که اگر ضمانت ادامه فعالیت و بازگشت سرمایه وجود نداشته باشد، سرمایهگذار را فراری میدهد. او تاکید کرد: «پاشنه آشیل امروز ما اکتشاف است.»
او در بخش دیگری از این گفتوگو، قیمتگذاری در زنجیره سنگآهن و فولاد را یکی از عوامل ایجاد اختلال دانست و تصریح کرد: قیمتها در ایران بیش از آنکه بر پایه منطق زنجیره و هزینه تمامشده تعیین شوند، از مداخلات بیرونی و سیاستهای متغیر اثر میگیرند. به گفته وی، در بسیاری از مواقع قیمت کنسانتره و گندله از تعادل منطقی خارج شده و هر حلقه برای حفظ حلقه دیگر فدا میشود.
مسعود رازفر با اشاره به تجربه جهانی در این صنعت گفت بسیاری از غولهای فولادی دنیا الزاماً مالک معدن نیستند، اما با اتکا به قراردادهای بلندمدت، تنوع سبد تامین، مشارکت در سرمایهگذاری معدنی و حضور فعال در بازارهای جهانی، امنیت خوراک خود را تضمین کردهاند. او معتقد است ایران هم باید به جای اتکا به شعارهای «فراسرزمینی»، از این الگوها بهصورت واقعی و اقتصادی استفاده کند.
این کارشناس معدن همچنین به سیاستهای محدودکننده صادرات مواد معدنی انتقاد کرد و گفت: اگرچه سیاستگذار بهدنبال تامین نیاز داخل بوده، اما در عمل این رویکرد در برخی دورهها به تولید آسیب زده و ارزآوری زنجیره را کاهش داده است. به باور او، به جای ممنوعیتهای کلی، باید عوارض صادراتی بهصورت پلکانی و متناسب با حلقههای مختلف زنجیره طراحی شود.
رازفر در پایان، تامین مالی و نیروی انسانی را دو حلقه مهم دیگر این زنجیره دانست و خاطرنشان کرد: نرخهای بالای تامین مالی، در کنار ضعف آموزش دانشگاهی و بهروز نبودن منابع علمی، باعث شده هم سرمایهگذار و هم نیروی متخصص با تردید وارد این حوزه شوند. او تاکید کرد که بدون ورود جدی دولت به اکتشاف، اصلاح سیاستهای قیمتگذاری و بازنگری در مشوقهای صادراتی، حل ناترازی زنجیره فولاد ممکن نخواهد بود.
تبادل نظر